Społecznie Projektowany Turnicki Park Narodowy – wywiad

Góry Sanocko-Turczańskie i Pogórze Przemyskie, to jedne z tych niezwykłych regionów Polski, które wyróżniają się unikatowym pięknem i dziką przyrodą, a jednocześnie nie są jeszcze zadeptane przez turystów. To właśnie tu, na północ od Bieszczad, znajdują się pozostałości Reliktowej Puszczy Karpackiej, to tu wilki mają dogodne warunki do egzystencji. Wreszcie tu, płynie jedna z najczystszych rzek w kraju – Wiar.

W tym wyjątkowym regionie grupa społeczników, ekologów i przyrodników stara się o powołanie parku narodowego. Społecznie Projektowany Turnicki Park Narodowy, to inicjatywa ze wszech miar słuszna i potrzebna. Na terenie proponowanego parku prowadzona jest nieustanna wycinka lasu i polowania zbiorowe (w PRL-u ten obszar był zamknięty i dostępny wyłącznie dla oficjeli partyjnych). Tylko najwyższa ochrona przyrodnicza może powstrzymać niszczenie tych terenów i dalszą dewastację. O zagrożeniach stojących przed tym regionem i inicjatywie utworzenia parku, rozmawiam z pomysłodawcami inicjatywy.

Proszę się przedstawić i powiedzieć, jaką funkcję pełnią Państwo w projekcie Społecznie Projektowanego Turnickiego Park Narodowego?

W tej inicjatywie nie ma funkcji. Społecznie Projektowany Turnicki Park Narodowy stanowi grupa ludzi, którzy od lat popierają powstanie parku. Niektórzy z nich, jak Przemysław Antoni Kunysz, przez ostatnie trzy dekady starali się o powołanie tego obszaru chronionego. Na tym polega zresztą wyjątkowość tego ruchu społecznego, ponad podziałami, łączy nas jeden cel – przełamanie impasu w tworzeniu i poszerzeniu parków narodowych, który zaczął się po 2000 roku, w związku ze zmianą prawa. Nowelizacja Ustawy o ochronie przyrody, że park narodowy może powstać wyłącznie wtedy, jeśli zgodzą się na to samorządy. W ten sposób nasze wspólne, narodowe dobro, stało się zakładnikiem lokalnych interesów. Problem dotyczy nie tylko Turnickiego Parku Narodowego.

Jaki teren ma objąć Społecznie Projektowany TPN?

Teren zgłaszany obecnie przez naszą inicjatywę obejmuje niewiele ponad 17 tysięcy hektarów, stanowiących wyłączną własność Skarbu Państwa. Teren ten jest praktycznie bezludny. Wszelkie grunty prywatne nie weszłyby w skład parku. Jest to propozycja kompromisowa, a jednocześnie znacznie skromniejsza niż poprzednie. Pamiętajmy, że trzy dekady temu park miał objąć 25 tysięcy hektarów. Te 17 tysięcy obejmuje niezwykle cenne fragmenty Puszczy Karpackiej wraz z niezamieszkanymi obszarami otwartymi.

nastrone

W opinii naukowców, najwięcej fragmentów reliktowej Puszczy Karpackiej w Polsce zachowało się na terenie Projektowanego Turnickiego Parku Narodowego

Wiem, że pierwsze próby powołania parku miały miejsce już przed II Wojną Światową, dlaczego do tej pory nie powstał? Co powstrzymuje jego powołanie?

Przed drugą wojną światową nie było jeszcze mowy o parku narodowym. W 1938 roku, przemyski przyrodnik, Tadeusz Trella, postulował utworzenie rezerwatu w turnickich lasach. Dopiero po wojnie, w 1969 roku, pojawiły się znów pomysły na ochronę tego miejsca. A na początku lat 80. przyrodnicy zaczęli działać na rzecz utworzenia parku. Najbliżej jego utworzenia było w latach 1992-1993. Potem niestety pomysł zaczął być blokowany.

Skąd wzięła się nazwa Społecznie Projektowanego Parku? Czy były / są jakieś inne propozycje nazw?

Nazwa Turnicki nie towarzyszyła parkowi od początku. Wcześniej była mowa o Lędziańskim, Doliny Środkowego Wiaru, bądź Brzeźnym Karpat Wschodnich. Nazwa Turnicki wywodzi się od Turnicy, gdzie dziś jest jeden z zaledwie trzech rezerwatów, obejmujących około 3% projektowanego parku.

Czy logo Społecznie Projektowanego Parku jest już zatwierdzone?

Logo Społecznie Projektowanego Turnickiego Parku Narodowego nie jest oficjalnym znakiem. Ma jednak pomóc w promocji idei ochrony tego obszaru. W jego nazwie pojawia się sformułowanie „PROJEKTOWANY”.

Dlaczego akurat wilk w logo?

Po pierwsze w żadnym z parków narodowych w Polsce nie ma wilka. Po drugie, to obszar optymalny dla wilków. Duże zagęszczenie ssaków kopytnych i obszar bezludny.

15079012_1683783748578839_6536801002960027651_n

Dlaczego te tereny warto objąć ochroną PN? Co jest w nich takiego unikatowego? Flora? Fauna? Geologia?

Z wielu powodów. O bogatym świecie fauny i flory piszemy na stronie inicjatywy turnickipn.pl. Jednak to, co jest najważniejsze i bardzo rzadkie już w Europie, mówimy o stosunkowo rozległym, niezamieszkanym obszarze, stanowiącym optymalne siedlisko dla dużych drapieżników. A jednocześnie jest to jedna z najważniejszych ostoi bardzo rzadkiego w Polsce żbika. Warto też powiedzieć o tak rzadkich gatunkach jak orzeł przedni, którego 10% populacji w naszym kraju, gniazduje właśnie na tym obszarze. W Polsce żyje zaledwie 25-30 par orłów przednich.

Co da utworzenie Parku Narodowego w tym miejscu?

Jest to najwyższa forma ochrony przyrody w Polsce. Park narodowy sprawia, że człowiek nie musi walczyć z przyrodą. W lasach gospodarczych, jakimi jest ten obszar, leśnicy mają ustawowy obowiązek walki ze szkodnikami. W parku narodowym nie mówi się o szkodnikach, i nie ma takiego obowiązku. Wyłącznie park narodowy byłby w stanie powstrzymać dalszą wycinkę starych drzew i przekształcanie tego obszaru w las gospodarczy.

15128892_1684165091874038_8883167681150414198_o

Proszę powiedzieć, co jest takiego atrakcyjnego na tym terenie dla turysty? Miłośnika gór, przyrody, rowerów?

Społecznie Projektowany Turnicki Park Narodowy jest świetnym miejscem dla rowerowej turystyki. Nie ma tu bardzo wysokich gór, łagodne podjazdy, piękne krajobrazy i brak tłumów. Podobnie turyści piesi. Jeżeli powstałby park należałoby zadbać o wyznaczenie ciekawych tras. Póki co warto zabrać ze sobą dobry GPS. Niezapomniane wspomnienia zostawia również wędrówką doliną rzeki Wiar. Jej górny i środkowy odcinek, to jedna z najczystszych wód w Polsce. W upalne dni można znaleźć we Wiarze zasłużoną ochłodę. Pamiętajmy też, że projektowany Turnicki Park Narodowy to nie tylko przyroda. Obszary położone poza projektowanym parkiem, w jego sąsiedztwie, to niezwykłe zabytki kultury i świadectwo burzliwej historii regionu. Sanktuarium w Kalwarii Pacławskiej, gotycka cerkiew w Posadzie Rybotyckiej, pozostałości dworu w Trójcy, to tylko niektóre z wielu atrakcji. W następnych miesiącach postaramy się zaproponować ciekawe trasy na terenie projektowanego parku.

1605-00401c

Walka toczy się o dawne tereny łowieckie utworzonego w czasach komunizmu. To właśnie tutaj, dzisiejsi prominenci polują na „grubego zwierza” Przemysław Kunysz, ornitolog i przyrodnik, członek Społecznej Rady na rzecz utworzenia Turnickiego Parku Narodowego

Jakie są aktualnie największe zagrożenia dla Społecznie Projektowanego Parku?

Największym zagrożeniem jest prowadzona na tym obszarze gospodarka leśna i łowiecka. Z monitoringu prowadzonego przez różne organizacje przyrodnicze wynika, że wycinane są stare drzewa, spełniająca kryteria drzew pomnikowych. Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze zmapowała ponad 6 tysięcy drzew spełniających kryteria drzew pomnikowych. Do dziś nie są pomnikami przyrody, co oznacza, że mogą być przedmiotem wycinki. Rezultatem gospodarki leśnej są nie tylko wycięte drzewa, ale i szlaki zrywkowe, którymi może przejechać wyłącznie ciężki sprzęt i mają negatywny wpływ na przyrodę tego obszaru. Wreszcie gospodarka łowiecka prowadzona przez miejscowe nadleśnictwo, które organizuje najwięcej polowań zbiorowych – w sezonie 2014/15 – 31 polowań. Nierzadkim widokiem są zwyżki, które ciągną się wzdłuż leśnych dróg. To z nich strzela się do zwierząt.

Czy można jakoś pomóc w utworzeniu Parku?

Obecne prawo blokuje powstawanie nowych parków. Dlatego to, co możemy zrobić teraz, to przede wszystkim reklamować ten region. Zachęcamy wszystkich, aby odwiedzali Społecznie Projektowany Turnicki Park Narodowy, nocowali w miejscowych agroturystkach i pensjonatach, spędzali tam więcej niż jeden dzień. Im więcej osób będzie interesować się projektowanym parkiem narodowym, tym bardziej rozszerzy się grono ludzi, którzy dowiedzą się, że jest takie miejsce w Polsce.

15267509_1686794464944434_8363249219067907622_n

Więcej o projekcie Społecznie Projektowanego Turnickiego Parku Narodowego przeczytacie na stronie inicjatywy oraz na stronie facebookowej. Zapraszam do polubienia. Razem możemy sprawić, że już niedługo na mapie kraju pojawi się nowy Park Narodowy.

(Wszystkie zdjęcia pochodzą z materiałów Społecznie Projektowanego Turnickiego Parku Narodowego)

Be first to comment